Terug naar overzicht

De Renaissance, oftewel wedergeboorte. Misschien heb je er wel eens van gehoord. Dit was de tijd na de barbaarse Middeleeuwen, gedurende de 15e en 16e eeuw. Er kwam eindelijk een moment van opbloei, van schoonheid en van het individu. Niet langer draaide alles om de Kerk en geloofde iedereen wat ze te horen kregen. Mensen gingen zelf nadenken. Mensen gingen onderzoek doen. En ze gingen zichzelf ontwikkelen. Vorsten, de mensen met het geld, investeerde tonnen met geld in de kunsten, ze gingen hier zo ver in dat ze soms bijna failliet gingen. Maar het was ondenkbaar om dit niet te doen. Kunst was een teken van schoonheid, van macht en van jouw kunnen, een samenleving zonder bestaat niet. En toch lijkt het idee veel meer te ontstaan dat dat tegenwoordig wel kan, och kunst, dat heeft nog nooit iets goeds gedaan.

Tegenwoordig draait ook alles om het individu. Ook nu gaat het erom wat jij kan, wat jij wilt, en wat jij gaat doen. Maar dit betekent niet dat iedereen alles alleen doet, want dat is niet mogelijk. Ook toen werkte de schilders niet alleen, ze werkte voor een vorst. Ja, het draaide om het individu, maar dit werd mogelijk gemaakt doordat ze in dienst werkte bij iemand met het geld. Iemand die de middelen had om een idee te verwezenlijken. Zo kon de kunstenaar zich ontwikkelen. En toch is het bezuinigen op kunst en cultuur het enige wat we nog horen. We zijn het belang van kunst vergeten. Ik vind dat de overheid meer geld moet investeren in kunst en cultuur subsidies.

Laten we beginnen bij wat is kunst en cultuur? Want alleen dan kunnen we beargumenteren waarom het noodzakelijk is voor onze samenleving. Toen ik dit vroeg aan Jo Dautzenberg, Secretaris van het bestuur Stichting Cultuurhuis Heerlen, was ik zeer onder de indruk van het antwoord: Kunst en cultuur worden vaak in een adem genoemd, maar zijn twee verschillende dingen. Kunst is onvoorspelbaar, is een proces dat iemand ondergaat waarbinnen hij of zij iets creëert van binnen uit, buiten hemzelf, een ding, een voorwerp, een object, zichtbaar, tastbaar. Het is een zoektocht. Het werk van een kunstenaar zegt altijd iets over hemzelf, zijn omgeving, zijn leven en vooral hoe hij dit ervaart.

Cultuur. Cultuur is alles wat zich om ons heen bevindt dat geen natuur is. Dat geldt voor zowel materiële zaken als voor zaken die wij waardevol vinden en waarvan we willen dat ze worden uitgedragen, overgenomen, doorgegeven, en bewaakt worden (waarden, normen, moraal en wetten).

De natuur is geen cultuur, de natuur belangrijk vinden en bomen planten in een afgebakend weiland is wel cultuur.

Oké dus nu weten we wat het inhoudt.

Maar wáarom zou al dat geld naar subsidies moeten gaan voor kunst en cultuur? Dat doet toch niks goeds voor de samenleving. Het is onbelangrijk. Geef dat geld dan uit aan iets waar we daadwerkelijk wat aan hebben. Dit is een argument dat vaak wordt gegeven om te stoppen met kunstsubsidies. Maar er is wel degelijk een belang van kunst voor de maatschappij.

Wat dat dan? Toen ik dit vroeg aan Peter Sak, penningmeester van het bestuur stichting Cultuurhuis Heerlen, kreeg ik het volgende antwoord: Allereerst is kunst een product of een onderdeel van cultuur. En zoals bekend verbindt cultuur mensen en groepen van mensen en zorgt mede voor een gezamenlijke identiteit. En kunst geeft daar een gezicht aan of kan daar op zijn minst in ondersteunen. Het belang van kunst gaat dus verder dan het ‘produceren’ van een kunstwerk!

Oftewel, kunst en cultuur hebben wel degelijk belang voor de samenleving. Het verbind.

Oké leuk, maar ik ga niet naar musea en expo’s. Ik ben daar helemaal niet geïnteresseerd in, ik wil gewoon niet dat mijn belastinggeld daar aan verspild wordt. Oké, misschien ben jij niet iemand die musea bezoekt, maar andere doen dat wel. En juist de overheid zorgt ervoor dat ook de minderheid kansen heeft. Dat dat belastinggeld gebruikt wordt om dingen te financieren waar maar een klein deel van de bevolking echt van geniet. Van theaterstukken die maar een klein publiek aantrekken. Voor die mensen is dat belangrijk. Subsidies zorgen juist voor diversiteit. Er zijn zoveel dingen die uit het belastinggeld betaald worden, waar jij nooit gebruik van maakt. Jij zal niet gebruik maken van die schommel, maar ben je niet blij dat het er is? Dat daar dagelijks andere, in dit geval kinderen, van genieten? Je zal nooit gebruik maken van ALLES dat de overheid financiert maar dat betekent ook dat er dingen zijn waar jij gebruik van maakt waar iemand anders dan weer het belang niet van inziet. Daarnaast gaat kunst verder dan dat. Ook al die Marvel films die je in de bioscoop kan zien gelden eronder. De bioscoop, ook dat is een vorm van kunst en ook dat wordt momenteel overeind gehouden door middel van subsidies.

Waarom zouden we kunst en cultuur moeten subsidiëren?

Misschien omdat het regelmatig kijken naar kunst de kans op depressie en angststoornissen vermindert, wat is gebleken uit een onderzoek uit 2011 van Cuypers aan de Norwegian University for Science and Technology.

En omdat uit een onderzoek van Materasso uit 1997 blijkt dat, na deelname aan een kunstproject voor een community, 73% zich gelukkiger voelde en dat 91% nieuwe vrienden had gemaakt.

Uit een onderzoek van Fujiwara uit 2013 blijkt dat musea hetzelfde positieve effect hebben als een loonsverhoging van bijna €4.500,- . Dit was in een vergelijking tussen het kijken naar kunst, het maken van kunst en het deelnemen aan sport, het kijken naar kunst bleek het meest waardevol te zijn.

Of omdat kunst voor banen zorgt. Niet alleen voor de kunstenaars, maar ook voor veel mensen eromheen. Het barpersoneel, de ticketverkopers of de schoonmakers bijvoorbeeld. De hele cultuur sector is goed voor 3,8 procent van het bnp, (bruto nationaal product), wat gelijk staat aan ongeveer 31 miljard euro en meer dan 300 000 banen. Als er wordt bezuinigd op cultuur subsidies betekent dit alleen maar meer werkeloosheid. Veel mensen worden afhankelijk van een uitkeringen, wat ook weer door de overheid betaald moet worden, of ze krijgen een andere baan buiten hun vakgebied, wat ervoor zorgt dat een ander geen baan kan vinden.

Hiernaast zorgt kunst en cultuur voor veel toerisme. Vooral in steden zoals Amsterdam is kunst een grote inkomstenbron en trekt het veel bezoekers aan. Bas Schoonderwoerd, bestuurder en hoofdprogrammeur van het Parkstad Limburg Theaters, zei: Subsidie is soms nodig omdat het ook goed is van andere culturen kennis te nemen, niet alleen om daarmee de eigen cultuur beter te begrijpen, maar ook om de ‘ander’ beter te begrijpen.

De belangrijkste reden? Dat het een deel van ons is. Om Tiffany Jenkins, Britse cultuursocioloog en kunstkenner, te citeren: Waarschijnlijk missen we het belangrijkste, namelijk dat liefde ons leven verrijkt met bijzondere gevoelens en ervaringen die je anders niet zou hebben. Zo is het ook met kunst. Net als liefde hoort kunst bij het mens-zijn.

Ik kan talloze argumenten blijven geven voor waarom we kunst en cultuur toch echt zouden moeten subsidiëren, maar uiteindelijk neemt dat weg van de kern van dit dilemma. Kunst is een deel van onze cultuur en een samenleving zonder cultuur bestaat niet. Dus waarom moet ons belastinggeld naar die subsidies gaan? Omdat we niks anders kunnen. Omdat dat uiteindelijk onze enige optie is.

Dus, kunst is goed voor je gezondheid, voor nieuwe connecties, voor productiviteit, voor de banen van duizenden mensen en voor toerisme. Daarnaast is kunst een deel van het mens-zijn.

Ik vind dat de overheid meer geld moet investeren in subsidies voor kunst en cultuur. Misschien kunnen wij ook een wedergeboorte van de kunst hebben, misschien kunnen we nog op tijd een verandering maken voordat we terug zakken in zo’n barbaarse periode als de Middeleeuwen. Misschien vinden we dan een deel van ons menszijn terug, dat waar we nu allemaal naar op zoek zijn, wanneer we doelloos door Instagram scrollen. Ja, het individu is belangrijk, maar hoe mooi is het als we elkaar een beetje kunnen helpen. Als we iets kunnen doen en maken wat ons allemaal verbindt, zodat ons wereldje iets minder eenzaam wordt.

Mila, V4A

 

Betogende spreekbeurt infoto A 1140