Terug naar overzicht

Een geprezen schrijver op school
Fouad Laroui kreeg onderscheidingen voor zijn literaire werk in zowel Nederland als in Frankrijk. Hij won de prestigieuze Prix Goncourt de la Nouvelle en de E. du Perronprijs. En dinsdag 26 november kwam die dus wereldberoemde schrijver zomaar naar Sintermeerten om met mij, Samira Quaedvlieg en leerlingen Frans van V4, V5 en V6 te praten over literatuur, zijn werk, het schrijven en het leven. Complimenten aan Samira dat zij dit voor de school heeft kunnen regelen!

Wiskunde of literatuur?
Vroeger zeiden wij op het Instituut voor Neerlandistiek in Amsterdam wel eens spottend tegen elkaar: "Had ik maar voor een ècht vak gekozen..." Zo'n vak waar 1 + 1 simpel 2 is. Dus schreef Fouad's docent Wiskunde in Casablanca , Marokko (die ook zo dacht over èchte vakken...) op zijn studiekeuze-briefje: 'Mathématique'. En ging de jonge Fouad in Parijs wiskunde studeren, wat hem later in 1990 in Amsterdam deed belanden, waar hij econometrie ging doceren aan de VU. Maar zijn hart bleef bij zijn eigen aanvankelijke studie-voorkeuren liggen: literatuur, filosofie, geschiedenis. Dus naast dat hij nog steeds doceert, maar nu in de Franse Letterkunde aan de UvA, schrijf hij ook, zoals hij eigenlijk al vanaf zijn vroegste jeugd schrijft.

Schrijven is je taal beheersen
Schrijven is taal leren gebruiken en net die woorden leren kiezen die je nodig hebt om een bepaalde situatie optimaal te kunnen beschrijven. Dat doet hij in het Frans, de taal die hij van kinds af aan kent, omdat die ook bij hem thuis gesproken werd. Schrijven betekent ook naar de wereld leren kijken en beschrijven hoe jij die wereld ziet. Dat doet hij door de bril die de Franse educatie hem verschafte. Dus met de bagage van die rijke cultuur van de Verlichting. Vanuit het voor de Fransen zo vanzelfsprekende maar voor ons Nederlanders zo moeilijke begrip ‘laïcité’, de strikte scheiding van kerk en staat, die een verworvenheid is van de Franse revolutie. Terwijl bij ons in de Grondwet Artikel 23 de vrijheid van onderwijs beschermt en in principe iedereen, dus ook ieder geloof toestaat een school te beginnen. Vanuit dat geloof.

Nederland of Frankrijk
Uit bovenstaande blijkt al hoezeer Frankrijk en Nederland van elkaar verschillen. Ook in de manier waarop ze anderen benaderen zijn Nederlanders en Fransen heel anders. Fransen zijn wat afstandelijker, beleefder, Nederlanders zijn – in elk geval boven de rivieren – heel direct.
Toch bevalt het Laroui hier zó goed, dat hij in Amsterdam is blijven wonen. De stad is overzichtelijker, hanteerbaarder dan het zo reusachtige Parijs. Hij woont in de Sarphatistraat, aan de rand van het centrum. Een straat vol geschiedenis die al zijn ironische literaire vertolking kreeg in de eerste zin van het verhaal van ‘De Uitvreter’ van Nescio: Behalve den man, die de Sarphatistraat de mooiste plek van Europa vond, heb ik nooit een wonderlijker kerel gekend dan den uitvreter. Na zijn optreden napratend citeerden Laroui en ik lachend tegelijk deze zin, waarin Nescio verwezen zou hebben naar Frederik van Eeden.

Laroui leerde  Nederlands met het woordenboek op schoot, met dagelijks kijken naar ‘Goede tijden , slechte tijden’ en met die taal zo al doende onder de knie te krijgen.

Verhalen
Laroui is een verhalenverteller. Zijn boeken zijn rijk aan zulke verhalen. Zoals de Marokkaanse traditie teruggaat tot dat, oraal voortvertelde, verhaal. Maar zoals eigenlijk alle culturen hun traditionele begin vinden in dat verhaal.
We spraken over zulke algemene zaken, maar ook over de humoristische parodie op Romeo en Julia - 'Judith en Jamal', over 'Kijk uit voor Parachutisten' en over het lichtelijk autobiografische 'Une année chez les Francais'.

Individu of groep
We hadden het over het individu tegenover de groep. Culturen waarin die groepsdruk zo groot is dat er geen individuele vrijheid kan bestaan. Dus over Dinges in 'Kijk uit voor parachutisten', die individu wil worden, maar aan wie dat niet lukt. Door die traditionele druk in Marokko van groep, familie, traditie, waarden en normen en dergelijke. Maar ook door andere individuen die zich bij hem binnendringen en die hij niet meer kwijtraakt, die aan hem vast blijven kleven - zoals Tarik en de rechts-populistische Gluant.
Heel herkenbaar natuurlijk voor leerlingen op een leeftijd dat de groepsdruk ook heel groot kan zijn en het individu weg kan drummen.

Migratie
We hadden het ook over de verschillen tussen Marokko, Frankrijk en Nederland. Over het heel bescheiden, maar wel wezenlijke ideaal dat de vader van Jamal had toen hij in Frankrijk kwam werken: "Een altijd volle koelkast."
Zijn kinderen mochten nooit meer honger lijden, zoals hij en zijn familie dat wel gedaan hadden. Een verhaal dat ons op een andere, begripvollere manier zo mogen doen kijken naar al die mensen die nu over de wereld dolen.
Het werd op deze manier pratend en ideeën uitwisselend een erg mooie middag!

Merci bien, Fouad!  Merci pour tout!

Dhr. Gebuys


Schrijver Dick Infoto 1140