Terug naar overzicht

Dinsdag 3 maart, was Ralf Krewinkel (oud-wethouder van Kerkrade, oud-burgemeester van Beek en van Heerlen) mijn gastdocent voor Havo 4. Hij sprak met de leerlingen over crisisbeheersing en rampenbestrijding, een belangrijk onderdeel van de portefeuille van de burgemeester als verantwoordelijke voor de openbare orde in zijn gemeente.
Terloops spraken we ook over de grote rampen die ons land afgelopen decennia getroffen hebben: het neerstorten van een El-Al-vliegtuig boven de Bijlmermeer (1992),  de vuurwerkontploffing in Enschede (2000), de oudejaarsbrand in Volendam (2001), de brand bij Chemie-Pack Moerdijk (2011), de schietpartij in Alphen aan de Rijn (2011), Project X – het door social media uit de hand gelopen ‘verjaardagsfeestje’ van een meisje in Haren (2012) en de ramp met de monstertruck in Haaksbergen (2014).

Het is onderwerp is op dit moment heel actueel. We worden bedreigd met de corona-epidemie. Daarop moet de regionale en de landelijke overheid inspelen. Maar dan komt van de bevolking ook gauw kritiek: waarom gebeurt dit niet, of waarom gebeurt dat niet. En zulke kritiek kan uit ongerustheid en gevoelens van onveiligheid ook gauw omslaan in wantrouwen jegens de bestuurders. Het spreekt vanzelf dat we ook over de corona-problemen gistermiddag af en toe gesproken hebben.  

G.R.I.P.
Krewinkel begon met een inleiding over het begrip GRIP, dat is ontstaan na de rampen in Enschede en Volendam. Grip betekent officieel de Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijding Procedure. Er zijn 7 niveaus van GRIP.
GRIP 0 is een kleine ramp op persoonlijk vlak: een burenruzie, een hartstilstand, een vlam in de pan.
GRIP 1 gaat om een gebeurtenis waarbij voor de bestrijding meerdere disciplines betrokken worden en waar een structurele coördinatie tussen die disciplines noodzakelijk is. Er komt daarvoor een Commando op de Plaats van het incident (CoPI). Het gaat hier om een ongeval. Daar zijn altijd de politie, de brandweer en de ambulancedienst bij betrokken.
GRIP 2 is aan de orde wanneer multidisciplinaire coördinatie nodig is voor werkzaamheden die niet te overzien zijn vanaf de plaats van het incident. Dan wordt er naast een CoPI ook een Regionaal Operatie Team (ROT) ingericht. Het gaat hier om incidenten die een duidelijke uitstraling naar de omgeving hebben, zoals een stroomstoring.
GRIP 3 gaat om een gebeurtenis waarbij multidisciplinaire coördinatie nodig is, plus voor een goede besluitvorming ondersteuning van een burgemeester met een gemeentelijk      beleidsteam.  Daarvoor komt er dus naar een CoPI en een ROT ook een Gemeentelijk Beleidsteam (GBT) onder voorzitterschap van de betrokken burgemeester.
Hiervan is sprake bij rampen waarbij het welzijn van (grote groepen) van de bevolking binnen één gemeente bedreigd wordt. Daarover ging het bij de rellen rond Project X en de schietpartij in Alphen aan de Rijn.
GRIP 4 is aan de orde wanneer multidisciplinaire én bestuurlijke coördinatie nodig is, bij een crisis die meerdere gemeentes treft of dreigt te treffen. Er komt dan in plaats een GBT een Regionaal Beleidsteam onder voorzitterschap van de voorzitter van de veiligheidsregio. In de veiligheidsregio Zuid-Limburg is dit op het moment de burgemeester van Maastricht, bij toerbeurt kan die functie ook vervuld worden door de burgemeesters van Sittard-Geleen, Heerlen en Kerkrade.
Een voorbeeld hiervan was de grote brand bij Chemelot in Geleen in 2015.
Omdat het qua besmetting (nog) regionaal is zou de corona-epidemie voorlopig onder GRIP 4 vallen.
GRIP 5 is aan de orde bij een ramp die dubbel zo groot is als een ramp van GRIP 4. Door zo’n ramp zou dus de grens van een veiligheidsregio overschreden (kunnen) worden. Hier in Veiligheidsregio Zuid zou dat betekenen dat door de ramp ook Veiligheidsregio Limburg-Noord getroffen zou (kunnen) worden. In onze regio hebben we zo’n ramp nog nooit gehad, maar de brand bij Moerdijk trof zowel de veiligheidsregio West-Brabant als die van Zuid-Holland en Rotterdam-Rijnmond.
De hoogste GRIP is die welke een nationale ramp betreft, wanneer er dus behoefte is aan facilitering, sturing of richtging geven op rijks-  en/of regeringsniveau. Hiervoor kan dan de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) of de Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing (ICCb) bijeen komen.
Dit zou bijvoorbeeld gebeuren bij een kernongeval. Het zal ook gebeuren als de corona-epidemie inderdaad landelijk (verspreid over het hele land, onafhankelijk van de herkomst van de besmetting) slachtoffers gemaakt zal hebben.

Krewinkel infoto 860 A
Krewinkel liet ons enkel filmpjes zien. Twee gingen er over de brand bij Chemelot in Geleen in 2015, toen hij daarbij betrokken raakte als de burgemeester van Heerlen, die op die dag ook dienstdoend voorzitter van de veiligheidsregio was. Een burgemeester moet hierbij handelen vanuit de BOB-methode: de BeeldvormingOordeelsvormingBesluitvorming.
Vandaar dat we na een eerste filmpje over de ramp op zich ook naar een stukje RTL4-Journaal keken, om daar te zien hoe de laatste B van Besluitvorming op de eerste B van Beeldvorming had ingewerkt.
Leerlingen werden verschillende dilemma’s voorgelegd en zij deden hier goed aan mee, door te proberen vanuit de rol van de burgemeester te denken, vanuit alle regels waaraan hij zich moet houden en alle verantwoordelijkheden die hij heeft.
Daarna keken we nog naar een derde filmpje over een demonstratie van Kick-Out-Zwarte-Piet bij de Intocht van Sinterklaas in Leeuwarden. De eerste reactie van veel leerlingen was direct en spontaan: “Zo’n actie hoort niet op die dag!” Maar zij leerden ook duidelijk dat een burgemeester boven de partijen moet staan en de wet moet eerbiedigen die een vrijheid van demonstratie kent, onverschillig wie die demonstratie wanneer zouden willen houden.
Het derde filmpje ging over rellen met Feyenoord-voetbalhooligans in een supporterstrein op het Centraal Station van Eindhoven. Wat is de verantwoordelijkheid van de autoriteiten in die stad, hoe pakken ze de dreigende rellen aan? En als supporter in jouw gemeente op de vuist dreigen te gaan, hoe kom je dan aan meer informatie zodat je ook weet hoe je waar kunt ingrijpen? En hoe moet je dan precies ingrijpen om escalatie te voorkomen en tegelijk te zorgen dat de boel niet door dat ingrijpen zelf al escaleert.

Het was een fijne middag met een goede betrokkenheid van de leerlingen.

Dhr. Gebuijs, docent